Κυριακή, 5 Ιουνίου 2016

Βιβλία, τόποι, διάβασμα: ένα κουβάρι…

"Γιατί λάμπουν πρόσωπα και βιβλίο; Ποιος ξέρει πού ταξιδεύουν μαμά και κορίτσι και σε ποια χώρα του ονείρου βρίσκονται; Ο ζωγράφος που τις φιλοτέχνησε είναι μαζί τους; Τι συνάντησαν στο δρόμο και η γλυκύτητα απλώθηκε τόσο γενναιόδωρα στα όμορφα πρόσωπά τους;"

Βιβλίο δεν είναι μόνο το αντικείμενο που κρατάμε ούτε ανάγνωση είναι μόνο η πρόσληψη του περιεχομένου ενός βιβλίου. Το βιβλίο ως αντικείμενο είναι μόνο η απαρχή για κάποιο απροσδιόριστο κάθε φορά ταξίδι. Το βιβλίο είναι κυρίως ένα νέο κάθε φορά πνευματικό βάπτισμα, είναι μια φοβερή δοκιμασία σύγκρουσης ανάμεσα σ’ αυτό που στιγμιαία πιστεύουμε ως «σύμπαν πραγματικότητας» και σε αυτό που ξεδιπλώνεται κάθε στιγμή που οι λέξεις και τα νοήματα του βιβλίου εισβάλλουν ορμητικά στον κόσμο της σκέψης μας και τον ανασυντάσσουν και τον μεταπλάθουν.


Το διάβασμα ενός βιβλίο συνδέεται με τον χρόνο και το χώρο, συνδέεται με την ηλικία μας, με την ψυχική και τη συναισθηματική μας εικόνα. Πόσα και πόσα βιβλία τα θυμόμαστε ξεχωριστά και άφησαν σημάδια μοναδικά στη σκέψη μας επειδή συνδέθηκαν με κάποια ιδιαίτερη συνθήκη της ζωής μας, με κάποιο ξεχωριστό τόπο! Περί τίνος πρόκειται άραγε; Είναι ο τόπος και το σκηνικό που εισβάλλουν στο στερέωμα του βιβλίου και του διαβάσματος ή, αντίθετα, το περιεχόμενο του βιβλίου απελευθερώνεται από τα δεσμά του σελίδων και του χαρτιού και απλώνεται σαν φωτιά στον κάμπο μέσα από το δικό μας διάβασμα, μέσα από τις δικές μας μετασχηματισμένες σκέψεις; Πόσα και πόσα βιβλία δεν έχουν συνδεθεί με μια σχέση αξεδιάλυτη με τους τόπους; Υπάρχει άραγε αναγνώστης που δεν έχει βιώσει αυτή την περίεργη σύμμειξη λέξεων και εικόνων, εννοιών και παραστάσεων; Ασύντακτες οι μνήμες έρχονται στην επιφάνεια πότε με αφορμή τον τόπο και πότε με αφορμή το ανάγνωσμα και γίνονται περίεργα πεδία νοσταλγίας. 

Κάπου στην αχλύ του μακρινού παρελθόντος αχνοφαίνονται «Οι όχθες του Δούναβη» του Βερν, στο χωριό που πηγαίναμε τα ζώα το καλοκαίρι, εκεί μέσα στο πευκοδάσος που ενώνει στο πάνω μέρος τα δυο χωράφια μας, εκεί όπου η σκιά και η πλούσια βοσκή ικανοποιούν βοσκό και ζώα για να κάνουν αυτό που νομίζουν καλύτερα. «Το όνομα του Ρόδου» κάπου σε μια βραχώδη παραλία της Μονεμβασιάς – τότε που ξεπρόβαλλε ο Ουμπέρτο Έκο – θα συνδυάσει το αστυνομικό μυστήριο με τη θρησκευτική ίντριγκα, εκεί κοντά στο Δεσποτάτο του Μυστρά αλλά εσύ ησυχάζεις μακάρια θεωρώντας πως στην Ορθοδοξία δεν γίνονται τέτοια έκτροπα και απολαμβάνεις της θάλασσας το μουρμουρητό αδιαφορώντας για την καταλιακού καθήλωσή σου έχοντας το κύμα της θάλασσας να σε δροσίζει αντισταθμίζοντας την καλοκαιρινή κάψα και προσπαθείς σε κάθε νέο στοιχείο του συγγραφέα να προβλέψεις την εξέλιξη της αφήγησης υπερβαίνοντας τα ξαφνιάσματα και τις ανατροπές του κειμένου. 

«Το χρονικό του χρόνου» του μεγάλου φυσικού Στ. Χώκινγκ θα με καθηλώσει στο γραφείο μου εκείνο το βράδυ της βαρυχειμωνιάς στην Αθήνα όπου ο ουρανός πλημμύριζε τη γη και αντάριαζε κόσμο και κοσμάκη στις φτωχοσυνοικίες που ήταν στο έλεος του Θεού και εγώ μετασχημάτιζα απόψεις και βεβαιότητες για του χρόνου τα γνωρίσματα και τα παιχνίδια, αναθεωρούσα γνώσεις και προκαταλήψεις για να γίνει μια καινούργια σύγχυση μεταξύ επιστημονικής ορθοδοξίας και αιρετικής προσέγγισης. Και τελικά δεν κατανόησα ποτέ τι ήταν αυτό που εγχαράχτηκε τόσο έντονα στης σκέψης τη μήτρα και αποτέλεσε το ξεχωριστό γεγονός της ανάγνωσης, το περιεχόμενο του βιβλίου ή η ειδική συνθήκη της βροχής και της καταστροφής; 

«Η πάπισσα Ιωάννα» είχε επιλεγεί σκόπιμα να διαβαστεί κάπου ξεχωριστά και έτσι θα ταξιδέψει τη δεκαετία του 1990 και θα διαβάζεται τα δειλινά στην πολιτεία των λιμνών, στη Μινεσότα και θα σφραγίσει τη μνήμη με μια περιήγηση, η οποία ούτως ή άλλως θα με σημάδευε αφού διαβάστηκαν οι αλλοτινοί καιροί του βιβλίου σε τόπους μακρινούς και τόσο ξεχωριστούς. 

Στην Αστόρια, στη Νέα Υόρκη και στο καφενείο «Ο Μέγας Αλέξανδρος», θα διαβάζω κάθε πρωί το «Molecular Biology of the Gene» του J. Watson για να ψηλαφίσω το χαμένο όνειρο μιας φαντασιακής πανεπιστημιακής καριέρας στο εξωτερικό, αλλά τη σκέψη μου θα την απασχολούν οι συζητήσεις των ομογενών μας και οι καημοί τους που έφαγαν τη ζωή τους εκεί μακριά και η παλιννόστησή τους θα μείνει ένα χαμένο όνειρο όπως η δική μου καριέρα σε πανεπιστήμιο της αλλοδαπής. Εδώ στην ανάμνηση αυτού του διαβάσματος του βιβλίου εξατμίστηκε το περιεχόμενο του βιβλίου και οι αποκαλύψεις του «μορίου της ζωής» ή η υπερχείλιση των χαμένων ονείρων και των έντονων αφηγήσεων σκέπασε τα χαμηλά συγκινησιακά εδάφη της ανάγνωσης ενός βιολογικού κειμένου; 

Ο «Φαίδων» του Πλάτωνα θα διαβαστεί τη Μεγάλη Εβδομάδα στο χωριό στα χωράφια εκεί που δεκαετίες πριν διάβαζα μόνο σχολικά βιβλία, γιατί δεν είχα κανένα άλλο πέραν τούτων και διαρκώς ονειρευόμουνα το πώς θα γίνω σπουδαίος και το περιεχόμενο του βιβλίου θα ανακατευτεί με τα πρωτόλεια παιδικά μου όνειρα, με τα υπαρξιακά ερωτήματα της ώριμης ηλικίας, με την ιδιαιτερότητα των παθών εκείνων των γιορτών και με τον τόπο που είναι τόσο ίδιος και συνάμα τόσο διαφορετικός τώρα, χρόνια και χρόνια μετά… 

«Ο μικρός πρίγκιπας» – άγνωστος στα παιδικά χρόνια της στέρησης – είχε επιλεγεί να διαβαστεί στο αεροπλάνο σε ταξίδι μακρινό για να νιώθω ότι είμαι πιο κοντά στα όνειρα του πρίγκιπα, να ξεφεύγω από τις γήινες δεσμεύσεις και το διάβασμα “έγινε ένα”  με τις τόσες και τόσες ονειροπολήσεις που τόσο εύκολα φουντώνουν εκεί ψηλά ανάμεσα στα σύννεφα, ενώ και οι Βρυξέλλες είχαν αποκτήσει το δικό τους ξεχωριστό χρώμα στης φαντασίας τον συγκεκριμένο και τόσο ξεχωριστό πίνακα, που είχε ήδη δημιουργήσει το διάβασμα του “μικρού πρίγκιπα” πριν ακόμα τις γνωρίσω… 

Βιβλία και τόποι, βιβλία και ιδιαιτερότητες του διαβάσματος θα συνδεθούν σε ιδιότυπο πνευματικό παιχνίδι, σε βίωμα απόλυτα προσωπικό, σε σκέψεις που το βιβλίο είχε μεν την πάντα κατοχυρωμένη μοναδικότητά του αλλά ταυτόχρονα ήταν και μια αφόρμηση για να περιπλανηθείς στους δικούς σου ανομολόγητους τόπους, στους τόπους τους τόσο απροσδιόριστους, τους μοιρασμένους ανάμεσα στη φαντασία και στην πραγματικότητα. Βιβλία, τόποι ξεχωριστοί και διάβασμα μοναδικών περιπτώσεων: μια σύνθεση ομορφιάς και πνευματικότητας, ένα κουβάρι μπλεγμένο πλήρους ανατροπής των δήθεν παγιωμένων και απόλυτα οριοθετημένων εννοιών και σχημάτων, ένα όμορφο κουβάρι ζωντανής μνήμης και γλυκιάς αφήγησης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε αφήστε το σχολιό σας :

Εμφανιζόμενη ανάρτηση

ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΠΕΘΑΜΕΝΟΙ

Προσωπική άποψη/επιμέλεια: Δελλή Χαρά Υποκινούμενη από ένστικτο και μόνο, υπέκυψα πάλι στην “πρωτοδοκιμαζόμενη” πένα ενός νεαρο...

Disqus Shortname