Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2016

Sir Henry Rider Haggard, ένας μεγάλος λογοτέχνης του φανταστικού

Της Ευθυμίας Δεσποτάκη

Αν έχουμε δει έστω μια φορά στη ζωή μας μια ταινία με έναν ατρόμητο εξερευνητή, που κάνοντας σαφάρι, ανακαλύπτει στα βάθη της ζούγκλας μια χαμένη πόλη, ε, τότε πρέπει οπωσδήποτε να αποδώσουμε τιμές στον Σερ Χένρι Ράιντερ Χάγκαρτ.


Ο Χάγκαρτ γεννήθηκε στις 22 Ιουνίου 1856, στο Νόρφολκ. Αντίθετα από τον αγρότη Τζορτζ ΜακΝτόναλντ, ο πατέρας του ήταν δικηγόρος, μορφωμένος και ευκατάστατος κι η μητέρα του συγγραφέας και ποιήτρια. Ήταν το όγδοο από τα δέκα τους παιδιά. Επίσης αντίθετα από τον Τζόρτζ ΜακΝτόναλντ, ο πατέρας του δεν τον θεωρούσε και πολύ έξυπνο κι όταν ήρθε η σειρά του Χένρι να μορφωθεί, θεώρησε ότι δεν άξιζε τον κόπο να δώσει λεφτά, οπότε τον έστειλε σε δημόσιο σχολείο. Ο νεαρός φρόντισε να τον δικαιώσει, πηγαίνοντας για δύο χρόνια στο Λονδίνο, τάχα για να προετοιμαστεί για εξετάσεις για μια θέση στο Foreign Office.

Όταν πια ήταν φανερό ότι ο Χάγκαρτ δεν θα γινόταν «κάτι σπουδαίο», ο πατέρας του τού βρήκε μια θέση, αμισθί, στη διοίκηση της αποικίας Νατάλ, που αργότερα θα γινόταν Ζουλουλάνδη και τελικά Νοτιοαφρικάνικη Δημοκρατία. Από ‘κει θα μετατεθεί στο Τρανσβάαλ και θα γνωρίσει ένα σωρό εξερευνητές, όπως ο Frederick Selous και ο Frederick Russell Burnham, που θα του διηγηθούν ένα σωρό περιπέτειες τους, για τις χαμένες πόλεις που συνάντησαν στα βάθη της αφρικανικής ηπείρου.

Επιστρέφοντας στην Αγγλία, παντρεύεται την Marianna Louisa Margitson, φιλενάδα της αδερφής του και κάνει μαζί της έναν γιο και τρεις κόρες. Σπουδάζει νομική και αναλαμβάνει δικαστικές υποθέσεις. Ταυτόχρονα, αρχίζει να γράφει, εμπνευσμένος κυρίως από τις γνωριμίες του στην Αφρική. Η τρίτη του νουβέλα, Οι Θησαυροί του βασιλιά Σολομώντα (η πιο γνωστή του έκδοση στα ελληνικά είναι σε μετάφραση Β. Καλλιπολίτη, Καστανιώτης, 1996) θα τον κάνει γνωστό ως τον πατέρα της Χαμένης Χώρας: ένα μέρος μαγικό, κρυμμένο από το υπόλοιπο κόσμο.

Και δεν ήταν μόνο αυτή η πρωτοπορία του: θες ένα ζευγάρι καταραμένων εραστών που ξανασυναντιέται στην επόμενη μετενσάρκωση; Χάγκαρντ. Θες αταβιστικούς αρσενικούς και αιθέριες θηλυκές; Χάγκαρντ. Θες πνεύματα νεκρών που δείχνουν το δολοφόνο; Χάγκαρντ. Μπορεί ο Μακ Ντόναλντ να ίδρυσε τη σύγχρονη φανταστική λογοτεχνία, αλλά ο Χάγκαρντ την πήρε και από εργαλείο της διανόησης την έκανε όργανο διασκέδασης κι αναψυχής. Δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι δε θα υπήρχε παλπ λογοτεχνία χωρίς τις ιδέες του. Δε θα υπήρχαν ούτε ο Ταρζάν, ούτε ο Τζον Κάρτερ, ούτε -αν θέλουμε να γίνουμε τολμηροί-  ο Ιντιάνα Τζόουνς.

Έργα του μεταφρασμένα στα ελληνικά δε θα βρείτε πολλά, αλλά τα δυο-τρία έχουν κάνει πολλές μεταφράσεις από το 1920 έως και σήμερα. Εκτός από τους «Θησαυρούς του βασιλιά Σολομώντα», κυκλοφορούν σπάνιες κόπιες από το «Αγιέσα, η μυστηριώδης βασίλισσα της Κορ» (She, μετ. Β. Νικολόπουλος, Πατάκη, 1999) και λιγότερο σπάνιες από το ταξιδιωτικό/πολιτικό δοκίμιο «Ταξίδι στην Κύπρο το 1900» (μετ. Ε. Χαπελή, Φιλότυπον, 2010).

Ο Σερ Χένρι Ράιντερ Χάγκαρτ πέθανε στις 14 Μαΐου 1925 κι άφησε στον κόσμο τη μαγεία του αγνώστου, τη γοητεία του αλλοτινού, την αγάπη του παράξενου. Άφησε πίσω του πρότυπα περιπετειών αξεπέραστα, που ακόμα και σήμερα αναγνωρίζονται από την ψυχολογία ως αρχετυπικά.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε αφήστε το σχολιό σας :