Πέμπτη, 30 Ιουνίου 2016

Συνέντευξη με την Λένα Ψυχά

 «Όσο περισσότερο διαβάζει ένας συγγραφέας, τόσο καλύτερος μπορεί να γίνει» είναι ένα από τα μηνύματα που θέλει να εκπέμψει η συγγραφέας του μυθιστορήματος «Το Λευκό Κλουβί» Λένα Ψύχα σε συνέντευξή της στους Θεματοφύλακες Βιβλίων. Επίσης, εξηγεί, γιατί στο μυθιστόρημά της που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λυκόφως, καταπιάνεται με το δύσκολο θέμα της κατάθλιψης. Για την ίδια και την ιδιότητά της ως συγγραφέας, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Έχω ένα ελάττωμα, να γίνομαι σφουγγάρι συναισθημάτων. Είναι σαν να κλέβω τα συναισθήματα των άλλων και να τα μεταφέρω στους ήρωες μου».

Εμείς απολαύσαμε την συνέντευξη της στους Θεματοφύλακες Βιβλίων. Ελπίζουμε το ίδιο να κάνετε και εσείς!

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στον Πειραιά, σε μία πανέμορφη συνοικία στο Κερατσίνι όπου τα πάντα έμοιαζαν με χωριό. 

Από μικρή ηλικία λάτρευα τα βιβλία χωρίς να μου τα επιβάλλει κανείς. Κάθε βιβλίο ήταν ένα ανεκτίμητο δώρο. Τολμώ να πω ότι δεν είχα ποτέ όσα βιβλία θα ήθελα αλλά ίσως αυτό τελικά να με βοήθησε και στο κομμάτι της φαντασίας αφού από ένα σημείο και μετά άνοιγα τις σελίδες των βιβλίων, παρατηρούσα τις εικονογραφήσεις τους και έφτιαχνα στο μυαλό μου τις δικές μου ιστορίες. 

Το να δημιουργώ μόνη μου ιστορίες ήταν κάτι που συνήθιζα από μικρή ηλικία, τόσο στο δημοτικό όσο και στο Γυμνάσιο. Ήταν την περίοδο του Λυκείου παρόλα αυτά που άρχισα να καταγράφω στίχους, ποιήματα και μικρά διηγήματα. Άρχισα να ξεδιπλώνω τις σκέψεις και να οραματίζομαι μία καριέρα ως επαγγελματίας συγγραφέας. Οι σπουδές από την μία και ο κυνικός ρεαλισμός του κόσμου από την άλλη με κράτησαν πίσω και σταδιακά άρχισα να ξεχνώ τα όνειρα που είχα κάνει. Σταμάτησα ακόμα και να γράφω. Όμως η φαντασία είναι κάτι που δεν παύει να υπάρχει. 

Θυμήθηκα τα χαμένα μου όνειρα, όσες στιγμές δεν προσπάθησα να κατακτήσω αυτό που ήθελα και αποφάσισα να δράσω αμέσως. Ξεκίνησα να γράφω ένα παιδικό μυθιστόρημα που έμεινε μισό, συνέχισα με μερικά παιδικά παραμύθια και δύο ακόμα μυθιστορήματα αλλά πάντα ένιωθα πως δεν ήταν σπουδαία για να εκδοθούν. Κάτι τους έλειπε. Και για αυτό έφταιγα εγώ. Κοιτούσα τόσο πολύ να γράψω αυτό που ήθελε να ακούσει ο κόσμος καταλήγοντας στο τέλος με κάτι που δεν με ικανοποιούσε. 

Κάποτε μου έθεσαν μια ερώτηση. Αν η τέχνη πρέπει να είναι για τέχνη ή για τον λαό;  Τελικά κατάλαβα πως η τέχνη είναι για τον δημιουργό. Μόνο όταν έγραψα αυτά που ήθελα να πω, μόνο όταν άφησα τον εαυτό μου ελεύθερο, ένιωσα πως είχα γράψει κάτι που μου άρεσε πολύ. Φυσικά θέλω να αρέσει και στον υπόλοιπο κόσμο αλλά πρώτα πρέπει να ικανοποιεί εμένα.  

Όταν γράφω ένα βιβλίο, μου αρέσει να ακούει μουσική. Κάποιες φορές μπορεί να παίζει ένα συγκεκριμένο κομμάτι για ώρες, μέχρι να τελειώσει μία σκηνή ή ακόμα και ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου. 

Δεν πίνω ποτέ κατά την συγγραφή. Γενικότερα αποφεύγω τα ποτά και είμαι φανατική αντικαπνίστρια ενώ πιστεύω στην αυτοσυγκράτηση και την ψυχική ισορροπία. Όταν γράφω θέλω να είμαι ο εαυτός μου.

Μου αρέσει να γράφω περισσότερο την νύχτα και συχνά θέτω ένα καθορισμένο όριο λέξεων πριν κλείσω το αρχείο στον υπολογιστή μου. Γράφω πάντα στον υπολογιστή επειδή έτσι μπορώ να επιμελούμαι με μεγαλύτερη ευκολία τα γραπτά μου. Πριν ξεκινήσω ένα βιβλίο ενημερώνομαι από διάφορες πηγές για να αντλήσω πληροφορίες που αφορούν το θέμα στο οποίο επικεντρώνομαι. 

 Ξεκινάω να γράφω με ένα σχεδιάγραμμα των κεφαλαίων γνωρίζοντας από την αρχή το που θέλω να καταλήξω. Παρόλα αυτά, οι ήρωες δεν είναι μαριονέτες στα χέρια μου και αρκετά συχνά πράττουν διαφορετικά από αυτό που είχα αποφασίσει με αποτέλεσμα να αλλάζω την ιστορία κατά την διάρκεια της συγγραφής.  Στο τέλος, επιμελούμαι τρεις φορές το έργο πριν το δώσω σε κάποιον γνωστό να το διαβάσει. Θέλω να αποτρέψω όσο τον δυνατό περισσότερα συντακτικά και γραμματικά λάθη αλλά κυρίως θέλω να αποτρέψω ανακρίβειες και αστοχίες που είναι λογικό να υπάρχουν όταν γράφεις ένα βιβλίο για μήνες αλλά αναγνωρίζονται εύκολα όταν ο αναγνώστης διαβάζει ένα βιβλίο σε λίγες μέρες. 

Επειδή πολλές φορές με ρωτάνε, πρέπει να τονίσω πως όλες οι ιστορίες που γράφω είναι φανταστικές και το ίδιο ισχύει και για τους ήρωες. Μάλιστα έχω την τάση να πιστεύω ότι όλοι οι ήρωες ζουν πραγματικά και εγώ απλά περιγράφω την ζωή τους σαν να την βλέπω από μία κλειδαρότρυπα. 

Στο κομμάτι της συγγραφής έχω επηρεαστεί από διάφορους καταξιωμένους συγγραφείς, Έλληνες και ξένους. Θεωρώ πως είναι άδικο να ονοματίσω συγκεκριμένα ονόματα πρώτον γιατί ορισμένοι έχουν ήδη χτίσει έναν θρύλο γύρω από τα βιβλία ενώ άλλοι είναι ακόμα σε πρώιμα στάδια αναγνώρισης και δεύτερον γιατί είναι αδύνατο να ονοματίσω όλους αυτούς τους αξιόλογους δημιουργούς που μου έχουν χαρίσει μέσα από τις σελίδες τους διάφορα συναισθήματα. Παρόλα αυτά, υπάρχουν τρεις συγγραφείς που θα ήθελα να αναφέρω γιατί με έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τόσο στον τρόπο που γράφω όσο και στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι την ζωή. Πρώτη είναι η Τζέιν Όστιν με τις ρομαντικές ιστορίες της που ταυτόχρονα κρίνουν τον κοινωνικό περίγυρο και σατιρίζουν τα ήθη και τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων. Έπειτα, ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι με την απίστευτη δύναμη του λόγου του, ικανή να επηρεάζει την ψυχική σου κατάσταση. Τέλος ο Σκότ Φιτζέραλντ με την λυρικότητα του λόγου του, την διαφορετικότητα στον τρόπο γραφής του και την μοναδική του ικανότητα να μεταφέρει έντονα συναισθήματα μέσα από μονάχα μια φράση. 

Πέρα από τα βιβλία λατρεύω τον κινηματογράφο ενώ δεν μπορώ να ζήσω χωρίς μουσική. Μου αρέσουν διάφορα είδη τέχνης χωρίς να βάζω σε αυτά ταμπέλες. Επιλέγω βιβλία, ταινίες, θεατρικές παραστάσεις και μουσική που ικανοποιούν τα γούστα μου και δεν χρειάζεται ποτέ να δικαιολογήσω τις επιλογές μου ούτε να της κατατάξω σε κάποια φόρμα. Για μένα τέχνη είναι οτιδήποτε μπορεί να σου μεταδώσει συναισθήματα και να αγγίξει την ψυχή σου. Είτε αυτό είναι βιβλίο είτε ένα απλό γκράφιτι στον δρόμο.

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ


Πιστεύετε πως τα κοινωνικά θέματα αποτελούν τη βασικότερη πηγή έμπνευσης για τους συγγραφείς, επειδή «αγγίζουν» τους περισσότερους ανθρώπους;

Μάλλον το αντίθετο. Πολλοί φοβούνται ή αρνούνται να καταπιαστούν με σοβαρά κοινωνικά ζητήματα. Αυτό έχει οδηγήσει τη σημερινή ελληνική λογοτεχνία να αναλώνεται συνεχώς σε θέματα όπως η καταστροφή της Σμύρνης, η γενοκτονία των Ποντίων και άλλα κομμάτια της ελληνικής ιστορίας. Προσωπικά, ενδιαφέρομαι περισσότερο για σύγχρονα ή διαχρονικά θέματα και αυτός είναι ο λόγος που αποφάσισα να μιλήσω μέσα από την ιστορία μου για την κατάθλιψη.

Πέρα από το ταλέντο, ο συγγραφέας χρειάζεται και εμπειρία για να συγκινήσει τον αναγνώστη;

Νομίζω ότι είναι λάθος να αναφερόμαστε στην έννοια της εμπειρίας για τη συγγραφική ικανότητα ή τη δεξιοτεχνία ενός δημιουργού. Υπήρξαν και υπάρχουν συγγραφείς που συντάραξαν τα νερά της λογοτεχνίας από τα πρώτα τους βήματα, άλλοτε χωρίς καμία προηγούμενη εμπειρία και άλλοτε χωρίς καν σπουδές. Θα ήταν ορθότερο να ισχυριστούμε πως αυτό που χρειάζεται να έχει ένας συγγραφέας είναι η «αναγνωστική εμπειρία». Όσο περισσότερο διαβάζει, τόσο καλύτερος μπορεί να γίνει.

Από την πλευρά του, ο αναγνώστης πρέπει να έχει προβληματισμούς πάνω στα θέματα της ζωής και της κοινωνίας, για να συγκινηθεί από ένα κοινωνικού περιεχομένου βιβλίο;

Μία τέτοια προϋπόθεση είναι αρκετά δεσμευτική και αυτήν την φορά μιλάω σαν αναγνώστρια και όχι ως συγγραφέας. Υπάρχουν περιπτώσεις που ένα βιβλίο μπορεί να θίξει ζητήματα τα οποία καν να μην έχουμε σκεφτεί ή πολύ πιο σύνηθες να μην έχουμε ασχοληθεί αρκετά με αυτά. Μου έχει συμβεί πολλές φορές να προβληματιστώ και να δω υπό ένα διαφορετικό πρίσμα τα ζητήματα που θίγει το εκάστοτε βιβλίο.

Ποια κατά τη γνώμη σας είναι τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας και με ποια σκοπεύετε να ασχοληθείτε ως συγγραφέας;

Υπάρχει μια μεγάλη λίστα. Για μένα όμως ένα είναι το σημαντικότερο κοινωνικό ζήτημα και δεν είναι άλλο από την έλλειψη σεβασμού απέναντι στην διαφορετικότητα του ατόμου. Υπάρχει μία συνεχόμενη επιταγή περί αφομοίωσης και σύγκλισης προς κάποια αυθαίρετα πρότυπα και όσοι δεν ανήκουν εκεί κατευθείαν δέχονται μια αρνητική κριτική και μια σκληρή αντιμετώπιση από την κοινωνία. Η ανοχή και ο σεβασμός στην διαφορετικότητα, λοιπόν, είναι ένα θέμα όχι μονάχα κοινωνικό ή ηθικό αλλά βαθιά πολιτισμικό και δεν αφορά απλά έναν μεγάλο αριθμό ανθρώπων αλλά τον καθένα μας ξεχωριστά. 

Σχεδόν σε κάθε ιστορία που περνάει από το μυαλό μου, υπάρχει αυτή η προέκταση. Στο «Λευκό Κλουβί» για παράδειγμα είναι αρκετά εμφανές πως η ηρωίδα τιμωρείται για την διαφορετικότητά της.

Σας ενδιαφέρει περισσότερο η δομή ή η ουσία του μυθιστορηματικού έργου;

Και τα δύο. Χωρίς την δομή ο αναγνώστης μπορεί να μπερδευτεί ή να μην κατανοήσει πράγματα τα οποία υπό άλλες συνθήκες θα ήταν ολοφάνερα. Η ουσία όμως είναι αυτή που μπορεί να κάνει ένα μυθιστόρημα να γυροφέρνει στο μυαλό μας για μέρες, να μας βάλει να σκεφτούμε, να μας κάνει να νιώσουμε κάτι, να αγγίξει την ψυχή της.

Η προσωπική εμπειρία του συγγραφέα παίζει ρόλο;

Σαφώς και παίζει ρόλο. Σχεδόν σε κάθε έργο που έχω γράψει υπάρχουν κομμάτια που αφορούν προσωπικά βιώματα ή συναισθήματα. Περισσότερο ενδιαφέρον όμως έχουν όσα δεν έχουμε ζήσει ή όσα θα θέλαμε να ζήσουμε με διαφορετικό τρόπο. Αυτά τα δύο τελευταία μπορεί να αποτελέσουν οδηγό της φαντασίας.

Στο μυθιστόρημά σας, «Το λευκό κλουβί», έχετε εμπνευστεί από προσωπικά βιώματα;

Υπάρχουν σημεία που αφορούν εμένα παρόλα αυτά είναι τόσο καλά κρυμμένα, μέσα σε κωδικοποιημένες σκηνές, που θα ήταν δύσκολο ακόμα και κάποιος που θα με ήξερε καλά να καταλάβει ποια είναι αυτά. Στο βιβλίο υπάρχουν περισσότερο συναισθήματα και εμπειρίες που έχω αφουγκραστεί από τον κόσμο. Έχω ένα ελάττωμα, να γίνομαι σφουγγάρι συναισθημάτων. Είναι σαν να κλέβω τα συναισθήματα των άλλων και να τα μεταφέρω στους ήρωες μου. Επίσης, κάθε βιβλίο που γράφω, όπως και το συγκεκριμένο δεν αποτελεί βιωματική αφήγηση. Δεν αποτελώ αντίγραφο κανενός ήρωα. Είναι ιστορίες που έχουν ξεπηδήσει απλά από το μυαλό μου.

Πόσο εύκολο είναι να «παντρευτούν» φαντασία και πραγματικότητα στα μυθιστορήματα που ασχολούνται με κοινωνικά θέματα;

Έχει να κάνει με την διάσταση και την λογοτεχνική αφή που επιθυμεί να αποδώσει στο έργο του ο συγγραφέας. Φαντασία δεν σημαίνει να μιλάς μονάχα για αγγέλους και δαίμονες. Φαντασία είναι να χτίζεις κάτι από το μηδέν και να το προωθείς στο άπειρο.

Έχετε συγκεκριμένο ηλικιακά κοινό, στο οποίο απευθύνεστε;

Το να στοχεύεις συγκεκριμένες ηλικίες ή κατηγορίες ατόμων είναι ένα λάθος που έχει επιτραπεί για λόγους προώθησης.  Τα βιβλία δεν γράφονται για μεμονωμένα άτομα. Ακόμα και τα παιδικά παραμύθια δεν γράφονται μόνο για παιδιά. Κατά καιρούς έχω διαβάσει βιβλία που για κάποιους δεν άρμοζαν στην ηλικία μου. Σημασία έχει να επιλέγουμε αυτά που μας αρέσουν. Να μην διαβάζουμε κάτι απλά και μόνο επειδή ανήκουμε σε κάποια κατηγορία αναγνωστικού κοινού.


ΥΠΟΘΕΣΗ

Μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία, ένα μυθιστόρημα για το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας, την κατάθλιψη, αποτελεί το μυθιστόρημα της Λένας Ψύχα, το "Λευκό κλουβί" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λυκόφως.


Η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, η Έλλη, καταλήγει να μην μπορεί να διακρίνει την απόσταση μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Είναι μια συνηθισμένη, μέση γυναίκα, η οποία αντιμετωπίζει την κατάθλιψη, μέσα στην οικογένεια, τον γάμο της, την κοινωνία. Η ιστορία της δεν είναι απλώς ο απαγορευμένος έρωτας μιας παντρεμένης γυναίκας, ούτε η ψυχανάλυση των βιωμάτων μιας ασθενούς με ψυχολογικά προβλήματα. Είναι η ιστορία κάθε ανθρώπου, του οποίου τον εαυτό κατατρώει η πραγματικότητα.

Με αφορμή την κατάθλιψη της Έλλης, η συγγραφέας Λένα Ψύχα σκιαγραφεί τη μέση γυναίκα, σύζυγο, φίλη και νοικοκυρά. Η συγγραφέας ξετυλίγει την ιστορία ενός παράνομου έρωτα και των ανελέητων συνεπειών ενός και μόνο λάθους. Ενός λάθους που οδηγεί την Έλλη εσώκλειστη στο δικό της λευκό κλουβί.

Συνέντευξη:Νεκταρία Πουλτσίδη
Επιμέλεια:Χριστίνα Μιχελάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε αφήστε το σχολιό σας :