Header Ads

"Η μάνα του Χριστού".

ΤΟ ΣΤΕΚΙ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
Αρθογραφία :


"H Μάνα του Χριστού "
 
Αγγελική Δαφτσίδου
Κώστας Βάρναλης

Στις 16 Δεκεμβρίου του 1974, άφησε την τελευταία του πνοή πλήρης ημερών ο ποιητής, δημοσιογράφος, δάσκαλος και σοσιαλιστής διανοητής Κώστας Βάρναλης.


«Ποιητή σ’ είδαμε πάντα στο πλευρό του λαού μας με σκέψη και πράξη. Ο λόγος σου σπαθί, νυστέρι και φωτιά που φωτάει και φως που καίει. Σ’ είδαμε πάντα με την παλάμη σου ανοιχτή, δίπλα στ’ αυτί, για ν’ αφουγκράζεσαι πίσω απ’ τα τείχη τη στρογγυλή βουή του Ιστορικού, αναπότρεπτου ήλιου. Αυτόν τον ήλιο μας έδειξες», έγραφε ο Γιάννης Ρίτσος για τον Κώστα Βάρναλη το 1956. Ο «μπάρμπα Κώστας» συμπλήρωνε τότε ήδη 50 χρόνια ακάματης παρουσίας στα ελληνικά γράμματα.


Άνοιξη, Ανάσταση της φύσης και των ελπίδων. Προηγήθηκε βέβαια το «Ω, γλυκύ μου έαρ»! Ο θρήνος της Μεγάλης Βδομάδας, που κάπου δεν σταματά, που κάπου συνεχίζεται και μετά την Ανάσταση. «Πρωταγωνίστρια» η Μάνα από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας: «Τρωαδίτισσες», «Του Νεκρού αδελφού», «Επιτάφιος», «Ματωμένος γάμος»... και μάνες - η μάνα του Τούση, του Πέτρουλα, του Λαμπράκη, της Βασιλακοπούλου, οι βαρυπενθούσες της Κύπρου, οι μάνες της Μέσης Ανατολής... Πολλά τα αριστουργήματα της παγκόσμιας Λυρικής Τέχνης και δίπλα σ' αυτά η «Μάνα του Χριστού»

Στο ποίημα που ακούσαμε, εκείνο που συγκλονίζει είναι η αίσθηση, πως η μεγάλη μορφή της Παναγίας, που σημαδεύει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη ζωή μας, γίνεται προσιτή, οικεία, κοντινή και μιλά με μια διαφορετική γλώσσα, λέει λόγια ανθρώπινα και κατανοητά και αποκτά αισθήματα και γήινη συμπεριφορά. Δεν είναι το ποίημα αυτό, ακόμα ένα θυμίαμα προς τον Θεάνθρωπο και τη Θεομήτορα, αλλά ο θρήνος μια απλής μάνας.

Από τα πανάρχαια χρόνια η μητέρα βρίσκεται στο μύθο, στη λαϊκή παράδοση, στο τραγούδι. Η Γη, η Κυβέλη, η Δήμητρα, οι θεές μητέρες, οι θεές της γονιμότητας έχουν καίρια θέση στη μυθολογία. Η μη0α, κυρίως στην ποίηση, στη μουσική και γενικότερα στην τέχνη. Η χριστιανική ζωγραφική θεοποίησε τη μητέρα στο πρόσωπο της Παναγιάς και το δημοτικό μας τραγούδι και η έντεχνη ποίησή μας, της αφιέρωσαν συγκινητικούς στίχους.

Και τούτη τη μάνα, τη μία και μοναδική, γιορτάζει ο χριστιανικός κόσμος με μεγάλη κατάνυξη και λαμπρότητα. Η Παναγία υπέφερε, όχι ως θεάνθρωπος ή πεφωτισμένη αγία, αλλά ως θνητή και ως μάνα. Είναι εκείνη που δέχτηκε ταπεινά την εύνοια του Θεού και γέννησε τον Λυτρωτή, που όμως στα μάτια της, ήταν και παρέμεινε μέχρι το τέλος το αγαπημένο της παιδί. Ως απλή γυναίκα κλήθηκε να δει τη σταύρωση του ίδιου του γιού της. Ήταν αυτή που σκούπισε τα αίματά του, σπάραξε και υπέστη το μαρτύριο να τον κρατήσει νεκρό στα χέρια της. Εξ ου και έγινε αντιπρόσωπος του ανθρώπινου πόνου και κοσμικό σύμβολο μητρότητας. Η Παναγία αγάπησε πολύ και πόνεσε πολύ. Βίωσε και γεύθηκε τον πόνο, την προσφυγιά, την περι­φρό­νηση, τον ονειδισμό και την ανθρώπινη κακία σε απερίγραπτο βαθμό. Η προφητεία του Συμεών είναι ενδεικτική: «και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφέα»

Η Παναγία βλέπει τον Χριστό να εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα, με τους Ισραηλίτες να των υποδέχονται σαν βασιλιά και τα πλήθη να φωνάζουν, «Ωσαννά τω υιώ Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», στήνοντας ένα πανηγύρι και αποδίδοντας του πρόσκαιρη δόξα. Όμως εκείνη βλέπει πέρα από αυτό και καταλαβαίνει πως το μαρτύριο και το τέλος δε θ’ αργήσουν. Βλέπει τους ιερείς να τον κατηγορούν και να τον εμπαίζουν. Βλέπει τα πλήθη, αντί για βάγια να κρατούν μαχαίρια και να φωνάζουν το «Σταυρωθήτω» . Βλέπει να του φοράν αγκάθινο στεφάνι και να τον μαστιγώνουν. Βλέπει να τον καρφώνουν στο ξύλο του σταυρού και να του προσφέρουν ξίδι με χολή. Βλέπει ένα άκακο θύμα!

Το αρσενικό παιδί τότε, παλιά στην οικογένεια, ήταν σχεδόν επιβεβλημένη ανάγκη. Τα αγόρια πήγαιναν στο σχολείο για να μάθουν τα στοιχειώδη κι έπειτα συνήθως, μάθαιναν την τέχνη ή το επάγγελμα του πατέρα τους. Για τη μάνα όμως, ο γιός, ήταν ο προστάτης της οικογένειας, ο συνεχιστής της γενιάς και το παντοτινό της στήριγμα. Γι’ αυτό και η μητέρα των αρσενικών παιδιών, γινόταν αντικείμενο, μεγάλου θαυμασμού. Κι η Παναγία δηλώνει ξεκάθαρα στους στίχους του ποιητή, πως κι αυτή σαν μάνα, είχε όνειρα για τον γιό της. Όνειρα απλά, για μια ζωή ταπεινή, χωρίς δόξα και μίση, αλλά γεμάτη μικρές χαρές.

Νοικοκύρη στην οικία του, πατέρα κι αφέντη στην οικογένειά του, να γυρνά απ’ τη δουλεία του αποκαμωμένος και να τον περιμένει, το στρωμένο τραπέζι, απ’ τα χέρια της γυναίκας του. Όλα λιτά, χωρίς τίποτα περιττό και χωρίς κανένα λούσο. Αλλά πόσο πλούσια θα ήταν αλήθεια αυτή η ζωή, πόσο γεμάτη …κι όταν στα βαθιά γεράματα θα το έβρισκε ο θάνατος, θα τον ξεγελούσε με τα παιδιά και τα εγγόνια που θα είχε σπείρει.


Όμως, η απέραντη σαν τον ωκεανό θλίψη της και οι πόνοι της ψυχής της, μπροστά στο μαρτύριο τους γιου της, λένε οι πατέρες της εκκλησίας, ήταν ασύγκριτα μεγαλύτεροι από τον πόνο του Αδάμ, μετά την έξωση από τον Παράδεισο. Αγαπούσε άπειρα τον Υιό και Θεό της και ίσως είναι το λαμπρότερο παράδειγμα, για τον πόνο της μάνας, που ο χαμός του παιδιού της, ισοδυναμεί και ξεπερνά τον πόνο του χαμένου Παραδείσου. Ο Γέρο­ντας Σωφρόνιος Σαχάρωφ γράφει: «Η Παναγία μας, πόνεσε πιο πο­λύ απ΄ όλες τις γυναίκες, πιο πολύ απ΄ ό­λες τις μανάδες του κόσμου, γι­α­τί κανέ­να δεν έβλαψε, σε κανένα δεν έκα­νε κακό, κι΄ όμως Της έκαναν το με­γαλύτερο κακό όλης της οικουμένης. Σταύ­ρωσαν Τον Υιό Της. Και α­ντι­κρύζοντάς Τον πάνω Στο Σταυρό, πόνεσε τόσο η καρδιά της… Γι΄ αυτό μπορεί να καταλάβει την κάθε πονεμένη ύπαρξη, και συ­μπά­σχει με τον κάθε άνθρωπο που πονά, γιατί ακριβώς , ξέρει τι πάει να πει πόνος».

Ποιος μπορεί να μείνει ασυγκίνητος, στη εικόνα που ζωγραφίζει με τους στίχους του ο ποιητής, καθώς παίρνουν το τέκνο της δαμάλας και εκείνη ξεφωνίζει και κλαίει; Ποια μάνα δε σπαράζει στην εικόνα αυτής της απώλειας;

Οι άγιοι Πατέρες και οι ιεροί υμνο­γρά­φοι όταν ομιλούν για την Πα­να­γία, εκπλήσσονται μπροστά στη μεγαλο­σύνη της και την ατενίζουν με δέος ιερό. Όμως ο ποιητής τη βάζει να αναρωτιέται, γιατί άφησε να τον πιάσουν; Γιατί διάλεξε τον δρόμο της θεϊκής Του φύσης και όχι την ανθρώπινη υπόσταση Του, που θα του χάριζε την ζωή που τόσο λαχταρούσε η μάνα του; Ποιος μπορεί να την κατηγορήσει, πως δεν το ήθελε λυτρωτή στα Ιεροσόλυμα και θυσία στον Σταυρό του Μαρτυρίου, αλλά έναν γιο σαν όλους τους άλλους;

Στο ποίημά του «Η Μάνα του Χριστού», ο Κώστας Βάρναλης , μέσα από απλές καθημερινές σκέψεις και με συναισθήματα ενός πλάσματος που βιώνει την κοινωνική ζωή στη βάση των πραγματικών αναγκών, θρηνεί με μια συγκλονιστική ορμή και δύναμη. Η «Θεοτόκος» της ζωής αγγίζει με τα μάτια και τη σκέψη της, με τις αισθήσεις και το βλέμμα της, τις ομορφιές τού γύρω κόσμου, την στιγμή που ο γιος της οδηγείται στο θάνατο.


Αυτή είναι η Παναγιά. Είναι η κάθε μάνα, που στο πρόσωπο του δικού της παιδιού, του σπλάχνου της, βλέπει το δικό της Χριστό. Η κάθε χαροκαμένη μάνα που μπρος στο άψυχο σώμα του παιδιού της θρηνολογεί, σπαράσσεται και ολοφύρεται δίχως να βρίσκει παρηγοριά, παρά μόνο όταν συνειδητοποιεί την επιλογή του παιδιού της να σταθεί όρθιο στο δρόμο του δικού του αγώνα. Η Παναγία του Βάρναλη, η Παναγιά του κόσμου μας βρίσκει στο τέλος τη δύναμη να αναγνωρίσει την αδυναμία της, να καταλάβει τη διαφορετικότητα του γιου της και να παρηγορηθεί από τις αποφάσεις του... «Αχ! Δεν ξέρει τι λέει το πικρό μου το στόμα! Τριάντα χρόνια παιδί μου δε σ' έμαθ' ακόμα!). Αυτή η Μάνα δεν είναι ούτε χαροκαμένη, ούτε ηρωική. Είναι η Μάνα που σέβεται τον εαυτό της και το παιδί της. Είναι η περήφανη συνείδηση, που δε χωρά σε στερεότυπα.

Η αληθινή ποίηση απευθύνεται και στους λίγους και στους πολλούς, προσφέροντας πάντα, και στους λίγους και στους πολλούς, περισσότερα απ' όσα μπορούνε να πάρουν. Πιστεύω πως σήμερα άγγιξε τις ψυχές μας ο μεγάλος αυτός Έλληνας ποιητής!

Βασισμένο στο ποίημα "Η μάνα του Χριστού"του Κώστα Βάρναλη

Αγγελική Δαφτσίδου
Βασιλική Μπούζα
Eπιμέλεια -Συντονισμός Άρθρου :

-----------------------------
Πηγές - Φωτογραφίες:
----------------------




Αν θέλετε να αναδημοσιεύσετε το άρθρο επικοινωνήστε μαζί μας 
για να απευθυνθούμε στην κάτοχο του ,Αγγελική Δαφτσίδου .

Δεν υπάρχουν σχόλια

Παρακαλούμε αφήστε το σχολιό σας :

Από το Blogger.