Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

«Γράψτε για σας!» Συμβουλές δημιουργικής γραφής από τον Τζο Νέσμπο


Ο ήρωας των πολλών μυθιστορημάτων του νορβηγού συγγραφέα Jo Nesbo, ο άσωτος ντετέκτιβ Harry Hole, έχει γίνει μάρτυρας κάθε είδους τρομακτικών και βίαιων θανάτων. Σε μια υπόθεσή του Hole, το θύμα είναι κολλημένο στον πάτο μιας μπανιέρας και οδηγείται σε πνιγμό καθώς αυξάνεται η στάθμη του νερού. Σε άλλη, το πρόσωπό μιας γυναίκας διαλύεται από την έκρηξη μιας μεταλλικής σφαίρας που τοποθετήθηκε στο στόμα της. Παρά τα άθλια εγκλήματα που προέρχονται από τη φαντασία του Nesbø, ο ίδιος δεν είναι καθόλου τρομακτικός. 


Αν το συναντήσει κανείς από κοντά διαπιστώνει ότι ο  Σκανδιναβός είναι χαμηλών τόνων και δεν λέει ανοησίες. Ο Nesbo μοιάζει με έναν ορειβάτη. Φοράει παπούτσια που πρέπει να έχουν αγοραστεί από το REI και έχει ατημέλητα αλλά ομοιόμορφα κατανεμημένα γένια. Ο εξαιρετικά παραγωγικός συγγραφέας δεν έχει γράψει μόνο αστυνομικά βιβλία – αν και έχει γράψει πάνω από μια ντουζίνα απ’ αυτά,  μεταξύ των οποίων το πρόσφατο βιβλίο “ο Γιος”– αλλά έχει επίσης μια σειρά best-seller παιδικών βιβλίων που ονομάζεται  Doctor Proctor’s Fart Powder.

Αυτή την περίοδο γράφει μια νέα σειρά αστυνομικών χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Tom Johansen, για τον οποίο δημιούργησε μια πολυσύνθετη ιστορία (περισσότερα για αυτόν σε λίγο).

Ανάμεσα στις συμβουλές που δίνει παρακάτω ο Nesbο μας μιλά σχετικά με την ικανότητά του να εργάζεται παντού, επίσης του πώς η αφήγηση μπορεί να είναι σαν την σύνθεση τραγουδιών (ο Nesbo εξακολουθεί να γράφει τραγούδια για την ταινία του, Di Derre, που ήταν γύρω στις αρχές της δεκαετίας του ’90), καθώς και για την ελευθερία και τη χαρά της γραφής του ως alter ego.

Γράψτε για σας

«Όταν γράφω, φαντάζομαι ένα ακροατήριο του ενός –του ίδιου μου του εαυτού. Για μένα η συγγραφή δεν σημαίνει να επισκέπτεσαι τους ανθρώπους, αλλά να τους προσκαλείς όπου και αν βρίσκεσαι. Και αυτό σημαίνει ότι ξέρεις πού βρίσκεσαι. Αν όταν διασχίζεις ένα σταυροδρόμι σκεφτείς, “κατά που θα ήθελε τώρα να με δει ο αναγνώστης να κατευθύνομαι;”, τότε χάθηκες. Πρέπει να ρωτάς τον εαυτό σου: “τι θα με κάνει να ξυπνήσω αύριο το πρωί θέλοντας να τελειώσω αυτή την ιστορία;”. Μερικές φορές η υπόθεση της ιστορίας θα δείξει η ίδια την κατεύθυνση από μόνη της. Ο συγγραφέας βέβαια είσαι εσύ που αποφασίζεις, αλλά συχνά, νιώθεις να υπάρχει ένα είδος βαρύτητας στο βιβλίο».

Χρησιμοποιήστε τη ζωή σας

«Είναι καλό να αντλείς από πραγματικές εμπειρίες. Όταν γράφω ένα βιβλίο σαν το ”Κυνηγοί Κεφαλών”, χρησιμοποιώ τις μεθόδους της αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά παράλληλα χρησιμοποιώ στοιχεία  και από τον εαυτό μου. Έχω κάνει ένα σωρό από διαφορετικά πράγματα. Υπήρξα αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας. Δημιούργησα μουσική. Εργάστηκα ως χρηματιστής για πολλά χρόνια. Έτσι είχα την έμπνευση για τους ”Κυνηγούς Κεφαλών”. ‘Όταν δούλευα ως οικονομικός αναλυτής έδωσα συνέντευξη για τους ”Κυνηγούς Κεφαλών”. Αυτό που βοηθά τη γραφή μου είναι ότι διαθέτω τη δική μου ζωή, άρα μπορώ να ταυτιστώ και με τις ζωές των άλλων ανθρώπων».

Κάντε λογοτεχνικές ληστείες

«Μπορώ να κλέψω από άλλα βιβλία; Σίγουρα. Και αν είμαι κλέφτης, σου δηλώνω ότι είμαι, αλλά δεν μπορείς να ξέρεις από πού ληστεύω. Εντάξει λοιπόν θα σου πω: από τον Μαρκ Τουέιν. Τομ Σόγιερ και Χάκλμπερι Φιν –αυτά ήταν σπουδαία βιβλία. Για μένα, το γράψιμο είναι μια αντίδραση στο διάβασμα. Πρόκειται για το ίδιο αντανακλαστικό με το να είσαι σε ένα τραπέζι με φίλους. Κάποιος θα πει μια ιστορία, έπειτα ο επόμενος θα συνεχίσει, μετά κάποιος άλλος. Στη συνέχεια θα πρέπει να φέρεις κάτι νέο στο τραπέζι. Είχα την τύχη να μεγαλώσω σε ένα σπίτι που χάριζε πλούσιες εμπειρίες στον ακροατή και τον αναγνώστη. Τώρα είναι η σειρά μου».

Φτιάξτε ένα τέλειο σχέδιο

«Αν έχετε μια σπουδαία ιστορία να αρχίσετε, είναι εξαιρετικό και δεν έχει καθόλου σημασία το πως θα την γράψετε. Μου αρέσει να έχω εμπιστοσύνη ότι κατέχω την ιστορία μου –ότι όταν αρχίζω να γράφω, έχω προσπαθήσει ξανά και ξανά, με τρόπο λοιπόν που δε θα χρειαστεί να νιώσω σαν ιστοριογράφος εν εξελίξει. Είμαι ένας αφηγητής ιστοριών. Η ιστορία είναι έτοιμη εκεί, δεν χρειάζεται να την δημιουργήσω κατά την πορεία. Αυτό είναι όταν έχεις την αυτοπεποίθηση να πεις στους αναγνώστες σου, “ελάτε και καθίστε κοντά, γιατί έχω να σας πω μια ιστορία. Απλά χαλαρώστε, ξαπλώστε πίσω, εμπιστευτείτε με”. Το ίδιο νιώθω και εγώ όταν διαβάζω έργα μεγάλων λογοτεχνών».

Ξεκινήστε δυναμικά

«Οι Αμερικάνοι είναι οι καλύτεροι στο να εισάγουν τις ιστορίες τους. Στις πρώτες σελίδες έχουν ένα ξεδιάντροπο τρόπο να δημιουργούν αδημονία γύρω από την ίδια ιστορία των βιβλίων τους. Είναι μια παράδοση. Ο Τζον Ίρβινγκ το κάνει, το ίδιο και ο Φρανκ Μίλερ- ο μυθιστοριογράφος, ακολουθεί τον ίδιο τρόπο χειρισμού προκειμένου να γυρίζετε τις σελίδες. Μου αρέσει πολύ αυτό. Και θα μπορούσε οτιδήποτε να κάνει τους αναγνώστες σας να θέλουν να συνεχίσουν. Και μη σκέφτεστε βάσει κανόνων. Απλά πηγαίνετε με το ένστικτο. Αν μια ιδέα σας συναρπάζει, και ακούγεται ως πρόκληση, τότε είστε στο σωστό δρόμο».

Δουλέψτε όπου και αν βρίσκεστε

«Γράφω παντού, αλλά το καλύτερο μέρος είναι τα αεροπλάνα και τα τρένα. Όταν κάθεστε σε ένα τρένο ή ένα αεροπλάνο, διαθέτετε μόνο ένα περιορισμένο διάστημα για να γράψετε. Θα σας κάνει να αισθανθείτε το πόσο πολύτιμος είναι ο χρόνος. Αν αντίθετα ξυπνήσετε το πρωί και σκεφτείτε, “ωραία, σήμερα πάω να γράψω για δώδεκα ώρες”, είναι δύσκολο να το αισθανθείτε αυτό. Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι θα πετύχω το μέγιστο από αυτό που μπορώ μέσα στο χρονικό διάστημα της μιας – δύο ωρών».

Παρακολουθήστε αστυνομικές ταινίες

«Η δική μου γενιά συγγραφέων έχει δει πιθανότατα περισσότερες ταινίες σε σύγκριση με τα βιβλία που έχει διαβάσει. Σε ένα βιβλίο του για τα σενάρια του κινηματογράφου, ο Syd Field λέει: “Η δράση είναι χαρακτήρας”. Αυτό μπορείτε να το προσαρμόσετε στα μυθιστορήματα: είναι όλα σχετικά με την παράσταση δεν λένε;. Και για να το κάνετε αυτό χρειάζεστε δράση. Οι άνθρωποι εν βρασμώ, όπως στο «Seven», παραδείγματος χάρη, σου αποκαλύπτουν και στοιχεία για τον εαυτό τους. Αυτά τα ”ταμπλό” έχουν μεγάλη επίδραση τόσο στις ταινίες, όσο και στα μυθιστορήματα. Αν θεωρείτε το ”Καμία πατρίδα για τους μελλοθάνατους”, δεν μπορώ να παρατηρήσω τίποτα στο βιβλίο που να μην υπάρχει στην ταινία. Η γλώσσα των ταινιών λειτουργεί τέλεια όταν μεταφράζεται στις ταινίες. Τα μυθιστορήματα δανείζονται τη γλώσσα των ταινιών και τοιουτοτρόπως οι ταινίες δανείζονται τη γλώσσα των μυθιστορημάτων.

Αφήστε τον τίτλο να διαλέξει τον εαυτό του

«Δεν υπάρχουν κανόνες για τους τίτλους του μυθιστορήματος. Οι ιδέες έρχονται από πολλούς διαφορετικούς δρόμους. Στην περίπτωση του “Χιονάνθρωπου”, το μυθιστόρημα ξεκίνησε με ένα τίτλο, έτσι σκέφτηκα ”αυτό ακούγεται να είναι ένας εξαιρετικός τίτλος”. Και τότε άρχισα να σκέφτομαι ο τίτλος τι ώθηση έδωσε σε όλη την ιστορία. Έτσι λοιπόν αυτό αποτέλεσε την αρχή. Σε άλλες περιπτώσεις είναι το τελευταίο πράγμα που κάνω. Μερικές φορές έρχεται στα μέσα του βιβλίου. Όπως είπα δεν υπάρχουν κανόνες. Στους ”Κυνηγούς Κεφαλών” ήταν προφανές, λόγω της διττής τους σημασίας. Αυτό ήρθε αρκετά γρήγορα – ήταν μια εύκολη σκέψη.

Να είστε ψυχοπαθείς

«Οι συγγραφείς λειτουργούν σαν ηθοποιοί: πρέπει να μπορούν ανά πάσα στιγμή να ταυτιστούν με τον χαρακτήρα. Ακόμη και αν περιγράψετε έναν ψυχοπαθή, θα πρέπει να βρείτε αυτό το μικρό κομμάτι του ψυχοπαθή μέσα σας και να το μεγεθύνετε λίγο. Τρομακτικό; Λοιπόν, αυτό είναι ότι έχετε να κάνετε. Όλα οι άνθρωποι είναι πολυσχιδείς- διαθέτουμε τόσα πολλά διαφορετικά στοιχεία και μπορούμε να αντλήσουμε οποιαδήποτε ιδιότητα από τον εαυτό μας. Απλά χρησιμοποιείστε τη φαντασία σας. Το αστυνομικό εκτυλίσσεται σε ένα σκοτεινό σύμπαν, οπότε διανοητικά είναι επίπονο να γράφει κανείς κάτι τέτοιο. Γράφω παιδικά βιβλία αυτή τη περίοδο, το πρώτο μου ονομαζόταν Doctor Proctor’s Fart Powder. Με κάνει να νιώθω καλύτερα.

Γράψτε για αυτό που υπάρχει εκεί κοντά σου

«Το ζητούμενο δεν είναι να γράψετε ένα μπεστ σέλερ. Το θέμα είναι να γράψετε αυτό που θέλετε, και με λίγη τύχη, να μοιραστείτε την ευχαρίστηση της αφήγησής σας με το ευρύ κοινό». Δεν είχα ιδέα ότι οι ιστορίες μου θα έφταναν στο ευρύ κοινό. Νόμιζα ότι ήταν περισσότερο για ένα μικρό ακροατήριο. Έτσι έμεινα έκπληκτος όταν συνειδητοποίησα ότι είχα τόσους πολλούς ανθρώπους στο σπίτι μου.

Δεν υπάρχουν τυπικές εργάσιμες μέρες

Σήμερα, σηκώθηκα στις 4 το πρωί, πήγα σε ένα κατάστημα ”ντελικατέσεν” έξω από το ξενοδοχείο, πήρα καφέ, και δούλεψα μέχρι τις 8, πήγα στο γυμναστήριο του ξενοδοχείου και μετά πήρα πρωινό με τον ατζέντη μου. Θα δώσω συνεντεύξεις μέχρι τις 4:00, μετά θα πάω στο αεροδρόμιο και θα πάρω το αεροπλάνο της επιστροφής για το Όσλο. Θα γράψω στο αεροπλάνο, ίσως για πέντε ώρες. Στη συνέχεια, όταν ξυπνήσω θα είμαι στο Όσλο.  Το γράψιμο είναι αυτό που κάνω όταν δεν έχω άλλα πράγματα να κάνω. Δεν έχω κανόνες, και ξυπνάω σε διάφορες χρονικές στιγμές, ανάλογα με το τι έκανα το προηγούμενο βράδυ.

Το πώς η αφήγηση μπορεί να είναι σαν την σύνθεση ενός τραγουδιού

Και πάλι, δεν έχω κανόνες για το πόσο καιρό μου χρειάζεται. Θα μπορούσε να είναι με το να γράφω με ένα περίγραμμα ή μια περίληψη για ένα χρόνο, ή μια εβδομάδα. Μερικές φορές η όλη ιστορία θα έρθει σε σας, σαν να είναι ήδη προγραμματισμένη. Μερικές φορές μέσω ενός τραγουδιού φαίνεται να την ξεχωρίζεις στιγμιαία στο πλήθος. Είναι το ίδιο πράγμα με τις ιστορίες. Αλλά μερικές φορές θα περιτριγυρίζεσαι από προβλήματα και μία ιστορία που έχεις σχεδιάσει να ξεκινήσεις να γράφεις σε ένα- δύο μήνες ξαφνικά ακόμη σκέφτεσαι να γράψεις μία περίληψη της ιστορίας μετά από ενάμιση χρόνο.

Η μέθοδος είναι η ίδια αν γράφω παιδικά βιβλία ή μυθιστορήματα του εγκλήματος. Ίσως αν γράφω ένα βιβλίο της σειράς Χάρι Χόλε, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, μπορεί να αισθάνομαι σαν τη διεξαγωγή μιας συμφωνικής ορχήστρας. Γράφοντας ένα παιδικό βιβλίο όμως είναι σαν να παίζεις με την μπάντα σου. Είναι πιο άμεσο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πιο εύκολο, ή λιγότερο απαιτητικό. Είναι πιο ευχάριστο.

Η συγγραφή λογοτεχνίας του εγκλήματος είναι ένα είδος πανκ ροκ.

Η Πανκ μουσική ήταν ένα είδος δημοκρατικής μουσικής όπου όλοι θεωρούν ότι γνωρίζουν τους κανόνες, ότι θα μπορούσαν να παίξουν τις τρεις συγχορδίες στην κιθάρα και θα μπορούσαν να είναι στη σκηνή. Σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, ο αναγνώστης παίρνει μέρος σε αυτή την ιστορία. Είναι σαν ένα διάλογο, το στενό διάλογο, μεταξύ του συγγραφέα και του αναγνώστη. Είναι μια διαλογική διαδικασία για να διαβάσουμε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, ειδικά ένα αστυνομικό διήγημα. Ο συγγραφέας θα προσπαθήσει να σας χειραγωγήσει, αλλά θα σας δώσει επίσης αρκετές πληροφορίες για την επίλυση της υπόθεσης, έτσι ώστε να αισθάνεστε σαν να είστε και εσείς που συμμετέχετε.

Την καλύτερη δημιουργική εργασία δεν την αισθάνομαι σαν εργασία

Όταν μιλάμε για δημιουργική εργασία, είναι η εργασία πριν από 200 χρόνια, που την έχουμε κάνει δωρεάν. Η δουλειά μου να γράφω βιβλία είναι κάτι που θα ήθελα να το κάνω δωρεάν. Μερικοί από τους καλύτερους συγγραφείς, όχι μόνο στη Νορβηγία, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο, σίγουρα θα έχουν και άλλες δουλειές, εκτός από το να είναι συγγραφείς. Αλλά η εργασία είναι, για πολλούς ανθρώπους, το καλύτερο μέρος της ημέρας τους, όταν κάνουν αυτό που πραγματικά θέλουν να κάνουν.

Το πώς ένα Alter Ego μπορεί να κρατήσει τη γραφή διασκεδαστική 

Κανονικά θα είχα ένα σχέδιο το οποίο θα δούλευα ανά πάσα στιγμή. Αυτή τη στιγμή δουλεύω σε δύο. Ένα είναι το” Αίμα στο χιόνι΄΄(Blood on Snow), στο οποίο είναι εκεί που μπορώ να χρησιμοποιήσω ένα όνομα ψευδώνυμου, τον Tom Johansen. Εγώ αρχικά το είχα προγραμματίσει να το δημοσιεύσω χωρίς να αποκαλύψω ότι το έγραψα. Είναι είδος μιας μακράς ιστορίας. Είχαμε δημιουργήσει μια ολόκληρη ιστορία ζωής για τον Johansen. Ήταν ένας δανός ή νορβηγός συγγραφέας του εγκλήματος, με μια δόση τρέλας που επικρατούσε την δεκαετία του 70′. Αλλά αυτό που συνέβη ήταν ότι οι δικηγόροι είπαν ότι δεν μπορούσα να το κάνω αυτό. Οι άνθρωποι θα μπορούσαν να κάνουν μήνυση, αν ισχυριζόμουν ότι ήταν ένας συγγραφέας που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Εξακολούθησα όμως να θέλω να το χρησιμοποιήσω ως ψευδώνυμο. Ξεκίνησα να γράφω μια ιστορία που ονομάζεται ”η απαγωγή του Tom Johansen”, οπού σε αυτήν την ιστορία, ο Johansen είναι ένας χαρακτήρας. Συνέχισα να αναφέρομαι σε αυτή την μεγάλη επιτυχία που ονομάζεται ”Blood on Snow”. Προσπάθησα να εποφεληθώ από την επιτυχία αυτού του βιβλίου με το ”Blood on Snow 2: More Blood”. Έτσι σήμερα εργάζομαι για το ”Αίμα στο χιόνι 2”(Blood on Show 2), το ίδιο καλά. Το να δουλεύεις με την φωνή κάποιου άλλου το καθιστά πιο διασκεδαστικό.

Πηγή: http://www.literature.gr/grapste-gia-sas-simvoules-dimiourgikis-grafis-apo-ton-tzo-nesmpo-tou-panteli-liaka/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε αφήστε το σχολιό σας :

Εμφανιζόμενη ανάρτηση

ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΠΕΘΑΜΕΝΟΙ

Προσωπική άποψη/επιμέλεια: Δελλή Χαρά Υποκινούμενη από ένστικτο και μόνο, υπέκυψα πάλι στην “πρωτοδοκιμαζόμενη” πένα ενός νεαρο...

Disqus Shortname